Smart cities: hoe digitale technologieën de levenskwaliteit in onze steden naar een totaal nieuw niveau tillen

Naarmate het Internet of Things (IoT) groeit en tot volle ontwikkeling komt, ontstaat de basis voor 'smart cities'; slimme steden waarin tienduizenden sensoren en geconnecteerde apparaten onze manier van leven en werken zullen optimaliseren.

Steden als Amsterdam, Barcelona, Helsinki en Wenen (om er slechts enkele te noemen) zijn inspirerende voorbeelden van Europese smart cities. Ze vullen het concept van de slimme stad elk op hun manier in, maar vertrekken van hetzelfde uitgangspunt: het bevorderen van de mobiliteit in de stad , haar duurzaamheid, openbare diensten, kleinhandel, cultuur, ... – door gebruik te maken van digitale technologie, diensten en processen.

Het stadsbestuur van Amsterdam werkt bijvoorbeeld nauw samen met inwoners en bezoekers om ideeën en oplossingen te ontwikkelen die de leefbaarheid van de stad ten goede komen. Dat kan gaan van slim wonen en slimme mobiliteit tot het stimuleren van een slimme economie.

Wenen, een ander voorbeeld, heeft zich dan weer tot doel gesteld het gebruik van hulpbronnen (bv. energie) drastisch te verlagen zonder daarbij in te boeten aan levenskwaliteit en veiligheid.


Piet Ballon heeft samen met de documentairemakers van het Vlaamse nieuwsprogramma ‘Koppen’ Amsterdam en Barcelona bezocht, twee van de meest geavanceerde Europese smart cities. Vuilnisbakken met sensoren die melden wanneer ze vol zijn, slimme sensoren die files voorspellen: in slimme steden als Amsterdam en Barcelona is het geen sciencefiction meer.

Een slimme stad is meer dan een prefabmachine ontworpen door architecten of ingenieurs, volgepropt met nieuwe technologieën. Het is een stad die digitale technologieën optimaal inzet om in te spelen op de echte behoeften van de mensen. Op die manier wordt de levenskwaliteit in de stad naar een totaal nieuw niveau getild.

Europa’s zoektocht naar een ‘smart city’-identiteit

Overal ter wereld ontstaan slimme steden. In Azië en het Midden-Oosten worden ze soms zelfs vanaf nul gebouwd. Opmerkelijke voorbeelden zijn de Zuid-Koreaanse stad Songdo (een prestigieus project van 35 miljard dollar, waarvan de eerste fase vorig jaar werd opgeleverd) en het geplande Masdar City in de Verenigde Arabische Emiraten.

Aan de andere kant van de wereld, zoals in San Francisco, zien we dan weer dat het vooral bottom-upinitiatieven zijn die aan de basis liggen van smart cities, met commerciële bedrijven zoals Uber (slimme mobiliteit), Airbnb (slim toerisme) en de Sidewalks Labs van Google (stedelijke Wi-Fi hubs) die platformen voor slimme diensten actief naar de markt duwen.

Beide uiteinden van dit spectrum (van greenfieldprojecten in Azië tot commerciële initiatieven in de VS) krijgen heel wat media-aandacht, zodat de indruk ontstaat dat er in Europa weinig gebeurt.

"Om die perceptie te veranderen en de creatie van smart cities in Europa te stimuleren, hebben we een duidelijk gedefinieerd Europees smart city model nodig, een model dat de behoeften en de creativiteit van de gebruikers centraal plaatst", zegt prof. dr. Pieter Ballon (iMinds - VUB) in een recent opiniestuk.